انقلاب در تجهیزات فشارقوی؛ معرفی کلیدخانه ۱۴۵ کیلوولت بدون گاز گلخانهای SF6
امداد برقانتشار: زمان مطالعه: ۳ دقیقه

شرکت جنرال الکتریک ورنووا (GE Vernova) در تاریخ ۱۷ نوامبر ۲۰۲۶ از محصول جدید خود با نام HYpact-145g رونمایی کرد. این تجهیز یک کلیدخانه ترکیبی فشارقوی با ولتاژ نامی ۱۴۵ کیلوولت و توانایی قطع جریان اتصال کوتاه ۴۰ کیلوآمپر است که بدون استفاده از گاز SF6 طراحی شده است.
این محصول با هدف کاهش آلایندگی زیستمحیطی، کاهش فضای موردنیاز پستهای برق و تسهیل توسعه شبکههای انتقال انرژی معرفی شده است.
چرا حذف گاز SF6 در صنعت برق اهمیت دارد؟
گاز هگزا فلوراید گوگرد (SF6) سالها بهعنوان یکی از مهمترین گازهای عایقی در تجهیزات فشارقوی مورد استفاده قرار گرفته است.
این گاز از قدرت عایقی بسیار بالایی برخوردار است و در خاموشکردن قوس الکتریکی هنگام قطع جریان نیز عملکرد مؤثری دارد.
اما مشکل اصلی آن، اثر گلخانهای بسیار شدید است. به همین دلیل، تولیدکنندگان بزرگ تجهیزات برق در حال توسعه فناوریهایی هستند که بتوانند عملکرد فنی SF6 را با اثرات زیستمحیطی کمتر جایگزین کنند.
فناوری گازی جایگزین؛ ترکیب g³
در محصول جدید شرکت جنرال الکتریک ورنووا، از فناوری g³ استفاده شده است.
این ترکیب گازی شامل سه ماده اصلی است:
- دیاکسید کربن (CO₂)
- اکسیژن (O₂)
- مقدار کمی فلورونیتریل (C₄F₇N)
طبق اطلاعات فنی سازنده، سهم ترکیب گازی جدید در گرمایش جهانی حدود ۹۹ درصد کمتر از SF6 است.
این موضوع میتواند به کاهش اثرات زیستمحیطی تجهیزات فشارقوی کمک کند؛ بدون آنکه مشخصات عملکردی موردنیاز شبکه انتقال برق کنار گذاشته شود.
مشخصات فنی کلیدخانه HYpact-145g
این محصول با مشخصات فنی زیر معرفی شده است:
| مشخصات فنی | مقدار |
|---|---|
| سازنده | جنرال الکتریک ورنووا |
| مدل محصول | HYpact-145g |
| ولتاژ نامی | ۱۴۵ کیلوولت |
| جریان نامی پیوسته | ۳۱۵۰ آمپر |
| جریان قطع اتصال کوتاه | ۴۰ کیلوآمپر |
| جریان تحمل لحظهای | ۱۰۰ کیلوآمپر |
| مدت تحمل اتصال کوتاه | ۳ ثانیه |
| فرکانس نامی | ۵۰ هرتز |
| تحمل ضربه صاعقه | ۶۵۰ کیلوولت |
| تحمل ولتاژ فرکانس قدرت | ۲۷۵ کیلوولت |
| دمای محیط کاری | منفی ۳۰ تا مثبت ۴۰ درجه سانتیگراد |
توجه: مقادیر جدول باید پیش از انتشار نهایی با آخرین کاتالوگ رسمی سازنده تطبیق داده شوند.
طراحی ترکیبی؛ کاهش حداقل ۵۰ درصدی فضای نصب
یکی از مهمترین ویژگیهای این محصول، استفاده از ساختار ترکیبی عایقبندی گازی و هوایی است.
در این طراحی، اجزای مختلف تجهیزات فشارقوی در یک مجموعه فشرده ادغام شدهاند.
طبق اعلام شرکت سازنده، فضای موردنیاز این تجهیز میتواند حداقل ۵۰ درصد کمتر از پست متعارف عایقشده با هوا (AIS) باشد.
این مزیت برای توسعه پستهای برق در مناطق شهری، مراکز صنعتی و مکانهایی که محدودیت زمین دارند، اهمیت زیادی دارد.
اجزای اصلی این فناوری
- کلید قدرت: برای قطع جریان در زمان بروز خطا.
- سکسیونر: برای جداسازی بخشهای مختلف شبکه.
- کلید اتصال زمین: برای ایمنسازی تجهیزات هنگام تعمیرات.
- شینههای عایقشده: برای انتقال جریان الکتریکی.
- سامانه اندازهگیری و پایش: برای بررسی وضعیت ولتاژ و جریان.
هوشمندسازی و پایش دیجیتال تجهیزات
شرکت سازنده امکان استفاده از ترانسفورماتورهای اندازهگیری کممصرف (LPIT) را نیز در این محصول پیشبینی کرده است.
این تجهیزات وظیفه اندازهگیری ولتاژ و جریان را بر عهده دارند و دادههای لازم را برای سامانههای کنترل، حفاظت و پایش دیجیتال فراهم میکنند.
در نتیجه، اپراتور شبکه میتواند اطلاعات الکتریکی موردنیاز را با ساختاری دیجیتال دریافت و بررسی کند.
اهمیت این فناوری برای آینده صنعت برق
معرفی این محصول نشان میدهد که آینده تجهیزات فشارقوی به سمت سه تحول مهم حرکت میکند:
- حذف تدریجی گازهای گلخانهای پرقدرت از تجهیزات برق.
- کوچکسازی تجهیزات و کاهش فضای موردنیاز برای احداث پستها.
- حرکت به سمت اندازهگیری، حفاظت و کنترل دیجیتال.
فرصتهای تجاری و خدماتی برای بازار ایران
این فناوری میتواند در آینده فرصتهای تازهای برای فعالان صنعت برق ایران ایجاد کند.
- واردات تجهیزات فشارقوی نسل جدید.
- نوسازی پستهای برق قدیمی.
- اجرای پروژههای توسعه پست در مناطق شهری.
- خدمات نصب، راهاندازی و نگهداری تجهیزات جدید.
- آموزش تخصصی مهندسان و تکنسینهای برق فشارقوی.
- توسعه سامانههای پایش و حفاظت دیجیتال.
البته ورود چنین تجهیزاتی به بازار ایران نیازمند بررسی استانداردهای بهرهبرداری، تأمین قطعات، خدمات پس از فروش و توجیه اقتصادی است.
پرسشهای متداول
آیا تجهیزات فشارقوی بدون SF6 میتوانند جایگزین کلیدخانههای گازی متداول شوند؟
بله، فناوریهایی مانند g³ با هدف جایگزینی گاز SF6 در تجهیزات فشارقوی توسعه یافتهاند. این فناوریها امکان کاهش اثرات گلخانهای را فراهم میکنند و در عین حال مشخصات الکتریکی موردنیاز شبکه را حفظ میکنند. البته انتخاب و جایگزینی آنها باید با توجه به ولتاژ، جریان اتصال کوتاه، استانداردهای بهرهبرداری و شرایط محیطی انجام شود.
